Typologia nazwisk      

Dzieje kształtowania się polskich nazwisk były analizowane przez wielu badaczy. Wszyscy się zgadzają, że był to proces długotrwały i różnorodnie przebiegający. Formowanie się nazwisk na terenie Rzeczypospolitej dokonywało się w sposób złożony i na każdym z jej terenów mogły dominować te lub inne trendy. Dotyczy to m.in. różnic w doborze przyrostków. W jednym regionie mogły przeważać przyrostki jednego typu, w innym odmiennego. Dodatkowo na różnice terytorialne i chronologiczne nakładały się złożone uwarunkowania kulturowe, związane z rozwarstwianiem stanowym społeczeństwa Rzeczypospolitej.

Wobec rozwoju Polski w dobie średniowiecza oraz zależności związanych ze służbą wojskową, podatkami, stanem posiadania itp. gdzie wystarczały imiona, których zasób był ograniczony. Do imion zaczęto więc dodawać element dodatkowy (przydomek, pranazwisko), pozwalający na dokładniejszą identyfikację osoby w społeczności, w tym także w dokumentach. Uważa się, że do końca XV w. przyjęły się podstawowe typy budowy rodzimych nazwisk. Co prawda w wiekach późniejszych mogły pojawiać się nowe elementy słowotwórcze, ale przystosowały się do funkcjonujących wcześniejszych typów budowy.

źródło: wiki

Pochodzenie nazwisk      

„Kilka słów o heraldyce polskiej” napisał Stanisław hrabia Mieroszewski wyd. w Krakowie 1887 roku

Nazwiska od rzeczowników, np. zwierząt, ptaków, roślin, przedmiotów nieżyjących, od zatrudnieni ludzkich pochodzące, również jak i owe będące przymiotnikami, a we wszystkich zawodach używane, jak np. Mueller, Vogel, Klug, Schwarz, Lami, Tisserand, Lenoir, Smith, Brown i t.d. napotyka się u Słowian, najwięcej u Czechów I Polaków w nieszlacheckich nazwiskach. Patronomiczne, wskazujące filiacyą, przypominające hebrajskie Ben, w Skandynawskich krajach bardzo zwykłe, n.p. Andersen, Johnson i t.d.; u Słowian na icz spotyka się przeważnie u Rusinów i u południowych i to dla wszystkich stanów. Takie dzierżawcze, które nie od miejscowości pochodzą, ale mają znaczenie Genitiwu, na ow, lub in się kończące (n.p. Orłow, 2-gi przypadek od Orzeł, Nadeżdin, od Nadeżda, Nadzieja, zwykłami są dla wszystkich stanów U Rossyan i u południowych Słowian. Nazwiska zaś od miejscowości , podobne do niemieckich na er, n.p. Berliner, a kończące się na ski i ska napotyka się głównie jako szlacheckie, we wszystkich słowiańskich krajach, nawet u Węgrów, gdzie właścicieli Moteszyc, Borszyc i t.d. nazwał lud Moteszycki, Borszycki, a oni te nazwiska jako familijne przyjęli, chociaż inne, pierwiastkowe, węgierskie mieli...

 

 

Niepiśmienni chłopi, znali swoje nazwisko tylko w formie mówionej i nie potrafili wyegzekwować określonej formy jego zapisu. Niektóre rodziny na przestrzeni pięciu, dziesięciu czy dwudziestu lat posługiwały się nawet kilkoma różnymi formami swojego nazwiska (np. ZawadzkiZawadskiZawacki).

Go to top